Hij zegt het met een vette knipoog, want Radboud van Hoek stelt harmonie boven hiërarchie. Of hij nou tussen een bestuur of naast een bestuurder plaatsneemt, samenwerking vindt hij het grootste goed. Het bewijs van zijn insteek? Ruim drie decennia continuïteit als navigator van Jan de Winkel, voorzitter van de ELE-organisatie en meer dan dertig edities achtereen als wedstrijdleider. “Je moet een team formeren van mensen met specifieke kennis en samen met hen kunnen presteren en relativeren.”

De geboren Brabander is in alle opzichten vergroeid geraakt met de rallysport, een proces dat zich in meer dan een halve eeuw heeft voltrokken, aangezwengeld door een vader die zich actief bewoog in de rittensport aan de organisatorische kant. “Als 11-, 12-jarige ging ik al mee naar de tijdcontroles. In die tijd werd de ELE, net als de Tulpenrallye en Hellendoorn, nog als kaartleesrit verreden, totdat die markt door de oliecrisis van 1973 in elkaar klapte. Vanuit Engeland kwam de echte rallysport overwaaien en één voor één stapten de organisaties naar dat spelletje over. Zelf raakte ik bij de ELE betrokken toen ik als jonge twintiger werd gevraagd voor het bestuur en de officials mocht aansturen. Vervolgens kreeg ik de kans om als assistent van wedstrijdleider Daan Pont aan de slag te gaan, wat ik heel eervol vond. Hij had een bepaalde rust over zich en besprak alles met mij, voor en tijdens het evenement. Ik leerde hoe belangrijk dat was, omdat je dingen dan vanuit meerdere invalshoeken bekijkt. Na twee jaar wisselden we van rol, omdat ik het gebied erg goed kende, door alle contacten met gemeenten, politie en andere betrokkenen. Ik heb dat van de 28e tot en met de 58e editie gedaan en daarmee de twijfelachtige eer vergaard de langst zittende wedstrijdleider van Nederland te zijn geweest. Daarna kon ik éindelijk eens zelf de ELE rijden, als navigator.”

Scheidsrechter
Tijd om het estafettestokje over te dragen aan een nieuwe garde, zo oordeelde Van Hoek. “Samen met Arie Kroeze heb ik een traject binnen de KNAF opgezet om een jonge lichting wedstrijdleiders op te leiden. Een doorslaggevende factor in deze functie is dat je beschikt over kennis van alle zaken, ook buiten het reglement. Weten wat er speelt bij rijders, officials, omwonenden, gemeenten die een vergunning verlenen. Ik werkte altijd het liefst in het veld, waar tegenwoordig het monitoren via Rally Control en RallySafe gebeurt. Op zichzelf prima, maar ik blijf van mening dat je als scheidsrechter tussen de voetballers moet staan. In plaats van bij elke duw te fluiten kun je ook iets verder kijken alvorens je reageert op een overtreding. We moeten ervoor waken dat we niet de Formule 1-kant op gaan, waar alles in regels wordt vastgelegd. Probeer je te verplaatsen in de deelnemer. Waarom heeft iemand iets gedaan? Misschien bestond er een reden om ergens een bocht af te snijden… en is dat wel verboden? Over een zwaar illegale auto hoef je niet te discussiëren, maar bij sommige ongeoorloofde aanpassingen mag je wel meewegen of iemand er echt van profiteert. Van een verkeerd type ruitenwisser ga je niet sneller rijden. Blijf vooral in het belang en in de geest van de sport denken.”

Fatale crash
Binnen het voorgaande betoog van Radboud van Hoek sijpelt het al door: het begrip samenwerken schrijft hij met hoofdletters. Zo ook in zijn rol als voorzitter van de Stichting ELE Rally, een functie die hij sinds 1993 onafgebroken bekleedt. “We richtten toen een nieuw bestuur in, met enerzijds een jongere generatie en anderzijds oudere, ervaren mensen die aanbleven en heel open-minded waren. Daardoor marcheerde dat erg goed en viel het spanningsveld ontzettend mee. Er ontstond een hechte, standvastige club. Kijk, het gaat erom dat je een team formeert van mensen met specifieke kennis en dat je met elkaar dingen weet te relativeren. Gekscherend zeg ik weleens: ‘Ik ben slechts een slavendrijver. Jullie moeten het uitvoeren.’ Wanneer je al zo lang met elkaar samenwerkt op basis van vriendschap en kennis, zonder hiërarchie, accepteren mensen je als leider. Zelfs al ben je de zwakste schakel, met een sterke club om je heen maakt dat niet uit. Ik denk maar even terug aan de fatale crash binnen de Nissan Micra Challenge, aan het begin van mijn voorzitterschap. We konden niet anders dan de rally staken en ik stond vol in de spotlights. Gelukkig had ik van tevoren goed bedacht wie welke taak zou krijgen bij calamiteiten. Je moet snel schakelen, want het gaat ineens niet meer over een wedstrijd, maar over het managen van een sterfgeval. Zo spraken we af dat slechts één persoon alles naar buiten toe zou communiceren, om de negatieve impact te kanaliseren.”

Procentueel meer elektrisch
Samen met een groep vrijwilligers de ELE Rally organiseren, dat geeft de 62-jarige voorzitter gelukkig ook veel positieve energie, zoals bij het ontplooien van nieuwe initiatieven. “Ik vind het nog steeds erg leuk dat we enkele jaren geleden het voorstel kregen om onze wedstrijd te laten meetellen voor de ADAC Opel Electric Rally Cup. Daar hebben we veel moeite in gestoken, vanuit het besef dat het rijden op fossiele brandstoffen in de toekomst niet meer houdbaar is. Je moet meebewegen met maatschappelijke golven, wil je draagvlak voor de sport behouden. Procentueel rijden in de ELE Rally meer auto’s elektrisch dan normaal op straat in Nederland. Met zulke feiten kun je een ambtenaar die het allemaal alleen maar vervuilend vindt in een discussie van repliek dienen. Wij merken als organisatie ook dat we er profijt van trekken, in de zin van dat het aanvragen van vergunningen vaak makkelijker verloopt. De politiek ziet dat we meer doen dan alleen de focus op de sport leggen: onze officials dragen hun steentje bij aan de opruimdag bij gemeenten hier in de regio, we helpen de KNAF met bomen planten en we maken stageplaatsen vrij voor Fontys-studenten. Dat versterkt de acceptatie. We zijn er trots op dat we bij alle gemeenten de A-status hebben als het gaat om het goed en verantwoord organiseren van evenementen met een deugdelijk veiligheidsplan.”

Wat een beest
Van Hoek kent ook de andere kant van de rallysport als zijn broekzak: in de cabine kruipen, wat hem betreft steevast als navigator. “Eerst bij Jaap Kamperman, tijdens de Waalhaven Rallysprint in 1990, waar we tot onze verbazing tweede werden. Eigenlijk kon er ook niet veel misgaan, met allemaal haakse bochten op een industrieterrein. Na drie jaar NK’s doen met Harry Kleinjan stapte ik in 1994 in bij Jan de Winkel en dat was niet alleen het begin van een lange geschiedenis als rallymaatjes, maar ook als hechte vrienden. Dat ontstijgt het rijden. Als zowel hij als Max Verstappen me zouden vragen om te navigeren, kies ik zonder twijfel voor hem. Onze persoonlijkheden passen goed bij elkaar en we staan op dezelfde manier in het leven: serieus waar het moet, maar ook kunnen relativeren. Bij een foutje vloeken we even op elkaar, maar binnen vijf minuten is de boosheid gezakt.”

De twee hebben al meer dan 150 keer de cockpit gedeeld, ook internationaal. “België, Duitsland, Frankrijk, Zwitserland, Italië, Spanje… We reden Europees met een Clio Super 1600 binnen Renaults eigen serie en daarvoor het VW Motorsport-kampioenschap, dat we tweemaal wonnen, waarvan één keer met de spectaculaire Golf IV Kitcar. Wat een beest. Het ding liep 10.000 toeren en het was alleen maar knallen. Een voorwielaandrijver, maar we werden er zelfs internationaal NK-kampioen mee tussen de 4WD’s, wat bewijst dat Jan tot de beste coureurs van Nederland behoort.”

Streng
Naast zijn rollen als ELE-voorzitter en vaste copiloot van Jan de Winkel ruimt Radboud van Hoek tijd in om veelbelovende rallyrijders binnen het KNAF-talentenprogramma te begeleiden en om af en toe ‘vreemd te gaan’ in een andere cabine, zoals bij Bart Bel in een klassieke Porsche 911 tijdens de Zuiderzee Rally 2024. “Hij wilde zijn licentie behalen. Het was werkelijk spekglad op de dijkjes en zo’n auto ontbeert elke vorm van elektronica om je te beschermen. ‘We hebben maar één doel: finishen,’ zei ik tegen hem. ‘Het kan me niet schelen als we allerlaatste worden.’ Daarom verbood ik hem om de tussenstanden te bekijken. Het klinkt streng, maar we moesten er absoluut niet vanaf ketsen. Behaalden we toch nog het podium.”

Kevin van Deijne, Nelis Verkooijen, Gert-Jan Kobus, ze kregen allemaal rallyles van de onverbiddelijke Brabantse navigator. “Leren om op notes te rijden. In Nederland red je het misschien nog op zicht alleen, maar zeker in het buitenland ontkom je er niet aan om goed te luisteren. Jan de Winkel zegt zelfs dat hij niet zonder mijn notes kan. Zo moet rallysport zijn: vertrouwen in elkaar hebben en samenwerken zonder voorbehoud. Ook aan de organisatorische kant.”

Meer informatie: www.elerally.nl

Tekst: Aart van der Haagen & foto’s: Erik van ’t Land

Wil jij ons magazine ook lezen? Meld je dan aan via “bestellen” op onze website: www.start84.nl